Nhiều người nghe tới việc đóng gói là nghĩ ngay: dễ ợt, ai làm cũng được. Đúng một nửa thôi.

Mình quen mấy bạn từng làm ở khu công nghiệp Bình Dương, rồi một người chị làm kho hàng thương mại điện tử ở Long An. Nghe họ kể, mình mới thấy công việc này không nhẹ nhàng như tưởng, nhưng cũng chẳng khủng khiếp như người ta hay dọa. Nó nằm ở giữa. Và nếu chọn đúng chỗ thì khá ổn cho người mới đi làm.

Đóng gói thực ra là làm gì?

Tùy chỗ mà khác nhau. Ở xưởng thực phẩm, bạn có thể đứng chuyền cho bánh kẹo, cà phê, hải sản vào túi, vào hộp. Ở xưởng may thì gấp áo, bỏ túi nilon, xếp vào thùng carton. Điện tử thì tỉ mỉ hơn, phải dán tem, bọc chống tĩnh điện.

Packing Jobs
Infographic: Packing Jobs in Vietnam

Còn kho thương mại điện tử thì khác hẳn. Đơn Shopee, Lazada, TikTok Shop đổ về liên tục. Bạn lấy hàng, kiểm tra, bọc xốp, dán băng keo, dán vận đơn. Làm cả ngày.

Nhìn thì đơn giản. Nhưng lặp lại mấy trăm lần một ca thì cái tay với cái lưng sẽ có ý kiến đó.

Lương thực tế được bao nhiêu?

Câu này ai cũng hỏi đầu tiên, nên mình nói luôn.

Lương cơ bản thường bám sát mức lương tối thiểu vùng, cộng thêm phụ cấp. Vùng I như TP.HCM, Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai thì cao hơn vùng III, vùng IV ở tỉnh nhỏ. Mức lương tối thiểu mỗi năm có thể được điều chỉnh, bạn nên tra nghị định mới nhất cho chắc, đừng tin con số mình nhớ.

Từ những gì mình thấy, công nhân đóng gói ở khu công nghiệp lớn nếu tăng ca đều thì rơi vào khoảng 7 đến 12 triệu một tháng. Không tăng ca thì thấp hơn, thường chỉ 5 đến 7 triệu. Làm kho thương mại điện tử mùa sale (11.11, 12.12, Tết) có tháng nhận được kha khá, vì đơn nhiều quá làm không kịp.

Nhưng mà, lương cao hay thấp còn tùy tăng ca. Mà tăng ca thì mệt thật sự.

Mấy khoản phụ cấp hay bị bỏ qua

  • Tiền cơm (có chỗ nấu ăn tại xưởng, có chỗ cộng thẳng vào lương)
  • Xăng xe, chuyên cần
  • Hỗ trợ nhà trọ hoặc ký túc xá
  • Thưởng tháng 13, thưởng Tết (hỏi kỹ cái này!)
  • Phụ cấp ca đêm, thường cộng thêm mấy chục phần trăm

Đừng chỉ nhìn con số lương trên bảng tuyển dụng. Cộng hết lại mới biết thật sự về tay bao nhiêu.

Ai làm được? Gần như ai cũng làm được, nhưng...

Hầu hết chỗ không đòi bằng cấp. Đủ 18 tuổi, có căn cước, sức khỏe ổn là nộp hồ sơ được. Có nơi nhận cả người trên 40, 45 tuổi, đặc biệt là xưởng cần người cẩn thận.

Vậy cần gì thật sự? Mình thấy mấy thứ này quan trọng hơn bằng cấp:

  • Chịu đứng lâu, đôi khi 8 tiếng liền
  • Tay chân nhanh nhưng không ẩu
  • Đi làm đúng giờ (nghe nhảm nhưng nhiều người trượt vì cái này)
  • Biết nghe hướng dẫn, ít cãi tổ trưởng

Còn chuyện giỏi tiếng Anh hay không thì thôi, đóng gói ít khi cần. Trừ mấy công ty nước ngoài đặt ở khu chế xuất thì đôi khi có ghi chú tiếng Anh trên thùng hàng, biết sơ sơ là đủ.

Tìm việc ở đâu cho đỡ gặp rắc rối?

Có vài chỗ mình thấy dùng được.

Đầu tiên là cổng thông tin của chính công ty. Đi ngang khu công nghiệp, bạn sẽ thấy bảng tuyển dụng dán ngay trước cổng. Cách này cũ nhưng thật, vì công ty đó có thật, bạn nhìn tận mắt luôn.

Tiếp theo là mấy trang như Chợ Tốt, TopCV, Vieclam24h, hoặc trung tâm dịch vụ việc làm của tỉnh. Nhóm Facebook, Zalo theo khu vực cũng nhiều tin, kiểu như việc làm Bình Dương, việc làm Hải Phòng. Có điều nhóm thì lẫn lộn tốt xấu, phải lọc.

Hỏi người quen vẫn là cách hay nhất. Chị em trong xóm trọ biết chỗ nào trả lương đúng hạn, chỗ nào quản lý khó chịu. Thông tin thật hơn quảng cáo nhiều.

Cẩn thận chiêu lừa kiểu 'đóng gói tại nhà'

Phần này mình muốn nói hơi kỹ, vì thấy quá nhiều người dính.

Bạn thấy bài đăng kiểu: nhận hàng về nhà đóng gói, lương 10 đến 15 triệu, không cần kinh nghiệm. Nghe đã thấy sai sai đúng không? Họ sẽ bảo bạn đặt cọc tiền nguyên liệu, mua bộ dụng cụ, đóng phí đăng ký. Xong bạn làm, họ chê hàng lỗi, không nhận, không trả tiền. Hoặc im luôn.

Quy tắc đơn giản mình hay nói với em họ: việc làm thật không bắt bạn trả tiền trước. Công ty tuyển người thì họ trả lương cho bạn, chứ bạn không trả cho họ.

Vài dấu hiệu nên chạy ngay:

  • Yêu cầu chuyển khoản cọc, phí hồ sơ, phí đồng phục
  • Không có địa chỉ công ty rõ ràng, chỉ nhắn qua Zalo hoặc Telegram
  • Hứa lương cao bất thường so với mặt bằng chung
  • Giục bạn quyết định gấp, kiểu hôm nay không chuyển là mất suất

Có một lần mình thấy một bạn mất mấy triệu vì tin kiểu này. Tiền không nhiều với người khác, nhưng với bạn ấy là nửa tháng tiền ăn.

Đi phỏng vấn thì chuẩn bị gì?

Thường nhẹ nhàng thôi. Có chỗ chỉ hỏi vài câu rồi cho làm thử luôn.

Mang theo căn cước công dân, sơ yếu lý lịch (nếu họ yêu cầu), ảnh 3x4, giấy khám sức khỏe có nơi cần có nơi không. Ăn mặc gọn gàng, tóc tai sạch sẽ. Đặc biệt xưởng thực phẩm rất kỹ khoản vệ sinh, móng tay dài là bị nhắc ngay.

Và nhớ hỏi lại mấy thứ này, đừng ngại:

  • Làm ca nào, mấy giờ vào mấy giờ ra?
  • Tăng ca có bắt buộc không, tính tiền ra sao?
  • Có ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm xã hội không?
  • Lương trả ngày mấy hàng tháng?
  • Thử việc bao lâu, lương thử việc bao nhiêu?

Hỏi vậy không bị đánh giá xấu đâu. Ngược lại, người biết hỏi thường được nhìn nghiêm túc hơn.

Mấy điều không ai kể trước

Thật lòng mà nói, tuần đầu hơi cực. Chân đau, mỏi lưng, tối về nằm là ngủ luôn, chẳng muốn làm gì khác. Chỗ nào có kho lạnh thì còn thêm cái lạnh nữa, phải mang áo giữ nhiệt, vớ dày.

Rồi cơ thể quen dần. Khoảng hai ba tuần là ổn hơn nhiều.

Một chuyện nữa là chỉ tiêu. Nhiều xưởng tính năng suất theo sản phẩm hoặc theo đơn. Bạn chậm quá thì bị nhắc, bị đổi vị trí. Không phải ai cũng chịu được áp lực kiểu đó, và điều đó hoàn toàn bình thường.

Bù lại, công việc này ít phải mang về nhà suy nghĩ. Hết ca là hết việc. Mình biết nhiều người thích cái đó hơn là làm văn phòng, tối vẫn bị sếp nhắn tin.

Làm đóng gói rồi đi tiếp đường nào?

Đừng nghĩ đây là chỗ dừng chân mãi. Nhiều người bắt đầu từ công nhân đóng gói, sau một năm lên tổ phó, tổ trưởng, rồi qua bộ phận kiểm hàng (QC) hoặc quản lý kho. Lương cao hơn hẳn, đi làm cũng đỡ vất vả.

Làm kho thương mại điện tử thì học được cách quản lý hàng tồn, dùng phần mềm kho, phần mềm đơn hàng. Mấy kỹ năng này sau này tự bán hàng online cũng dùng được. Mình biết một bạn làm kho hai năm, sau đó tự mở shop nhỏ, vì hiểu rõ khâu đóng gói và giao hàng ra sao.

Còn nếu chỉ muốn kiếm thêm, làm part-time theo giờ hoặc theo ca ở kho thì cũng có. Thường là sinh viên hay làm, mùa cao điểm nhà kho cần gấp người nên tuyển nhanh.

Vậy có nên thử không?

Nếu bạn cần một việc làm ổn định, không đòi hỏi bằng cấp, có thu nhập đều, mình nghĩ nên thử. Chọn công ty có hợp đồng rõ ràng, có bảo hiểm, nghe người đi trước kể trước khi nộp hồ sơ.

Còn nếu bạn dễ đau lưng, không thích đứng lâu, thì cân nhắc làm vị trí kiểm hàng hoặc ngồi bàn đóng gói nhẹ. Có chỗ bố trí vậy, chỉ cần hỏi.

Vậy thôi. Đi xem thử một chỗ trước đã, thấy hợp thì làm, không hợp thì đổi. Việc đóng gói không thiếu.